Filozof Bauman’ın düşünceleri üzerine…

bauman

Sosyolog, filozof Zygmunt Bauman 91 yaşında yaşamını yitirdi.

Küreselleşme ve modernizme ilişkin fikirleriyle bilinen Buaman, tüketim toplumu çatısı sınıflara, sosyal haklara getirdiği yeni bakış açısıyla tartışma yaratan bir filozof..

Bauman’nın fikilerinden bazı alıntılar şu şekilde:

Başarı üzerine

“Başarılı yaşamın, mutluluğun, hatta insan edebinin ölçütü tüketimse, o zaman insani arzuların foyası meydana çıkar; hiçbir kazanç miktarının ve heyecan verici duyumun bir zamanlar vaat edilen ‘standartlara ulaşma’ yolunda tatmin getirmesi muhtemel değildir: Ulaşılacak standart yoktur. Bitiş çizgisi koşucuyla ilerler, amaçlar onlara ulaşmaya çabalayandan her zaman bir ya da iki adım daha öndedir. Rekorlar devamlı kırılma durumundadır ve bir insanın arzulayabileceğinin sınırı yok gözükmektedir.”

Arzu üzerine

  Burcu Özcan, Postmodernizmin Tüketim İmajları makalesinden: “Tüketim toplumu ise çalışma etiğinin aksine asla bütünleşmeyi savunmaz, en önemli özelliği tercih özgürlüğüdür, sermaye değil. Zenginlik ve refahın başlıca önemi tüketici tercihi alanının genişlemesinde yatar. Burada yatırım ve tasarruf anlamsızdır, hoş karşılanmaz. Bir tüketim toplumu zevki erteleme çağrısını nazikçe karşılamayacaktır. O, bir tasarruf cüzdanı değil, kredi kartları toplumudur. Bir ‘şimdi’ toplumudur. İsteyen bir toplumdur, bekleyen değil. Bu dönüşüm şöyle bir açılıma da yol vermektedir: etik toplumdan, estetik topluma. Sistem artık etik önermelerle, direktiflerle değil; estetik içeriklerle ayakta durmaktadır.”

Sınıflar üzerine

Sosyoloji Notları dergisinden: “Tüketim toplumunda “normal yaşam”, zevkli duyumlar ile parlak devingen fırsatların görkemli bir gösteri şeklinde kamusal teşhiri arasında tercihlerini yapmakla meşgul tüketicilerin yaşamıdır. Bu toplumda yoksul yeterince tüketemeyen tüketici demektir. Ve böylece tüketim toplumunun yoksulları, her şeyden önce sakat, arızalı, kusurlu ve noksan, diğer bir deyişle yetersiz olarak tanımlanırlar ve kendilerini de böyle tanımlarlar. Bu toplumda yoksulların hissettiği en tipik huzursuzluk, sıkıntıdır. Sıkıntı tüketim toplumunun vaat ettiği tüm ürünlerden mahrum olma durumudur. Yani sıkıntı tüketim toplumuna özgü diğer tabakalaştırıcı faktörlerin doğal psikolojik sonucudur. Bu arada eksiksiz/mutlu tüketici standardı da gün geçtikçe yükselmektedir, tatmin olmak az önce de belirttiğim gibi bu toplumun temelini sarsacak bir hatadır. Böylece insanların sahip oldukları şeyler önemsizmiş gibi gösterilir, daha iyi durumda olanların gerçekleştirdiği ölçüsüz tüketimin fazla aşikar ve sıkıntı verici teşhiri tarafından küçük gösterilir; Zenginler evrensel hayranlığın hedefi haline gelirler.” 

Sosyal haklar üzerine

Umut Omay’ın Sosyal Hakların Manipülasyonu makalesinden: “Sosyal haklar arasında sayılan dinlenme hakkının da, kapitalizmin çıkarları doğrultusunda tasarlanmış bir hak olduğunu kabul etmek gerekir. Çünkü, dinlenme hakkının en önemli unsuru olan boş zamanın (ki bazı kaynaklarda serbest zaman olarak da tanımlanmaktadır) kapitalizm tarafından fazlasıyla içselleştirilmiş bir zaman dilimi olarak tasarlandığı görülmektedir. Gerçekten, bir kelime oyunu ile gerçek niyetin gizlenilmeye çalışıldığı boş zaman kavramının aslında kapitalizmin çıkarlarına hizmet etmek üzere tasarlanmış bir zaman dilimini ifade ettiğini ileri sürmek yanlış sayılmamalıdır. İlk bakışta, emekten mümkün olduğunca fazla verimi alması beklenen kapitalizmin, her ne kadar uzun mücadeleler sonucunda kazanılmış dinlenme hakkını neden verdiği üzerinde kısaca durmak gerekmektedir. Kapitalizm, her ne kadar gönülsüz görülse de, dinlenme hakkını verirken, bazı amaçları taşımış olmalıdır.  Örneğin, emeğin yeniden kendini üretebilecek ve böylelikle verimliliğini yüksek tutacak süreyi vermek ve çalışma süreleri içerisinde üretilen ürün ve hizmetlerin tüketilmesine sağlayarak sistemin devamlılığını sağlamak. Çünkü artık kapitalizm çalışanlardan “arz temizleyici talebe” katkıda bulunmalarını beklemektedir , Bauman’ın da belirttiği gibi kapitalizmde almak için fazlasıyla vermeniz gerekmektedir.”

bauman

Bauman’ın yaşamı

Zygmunt Bauman, 19 Ekim 1925’te Polonya Poznan’da doğdu. Sosyolog ve filozof. Postmodern felsefenin hem sosyoloji alanında uyarlanmasını hem de genel kuramsal düzeyde sağlıklı bir şekilde değerlendirmesini ortaya koyan yapıtlarıyla tanınmaktadır.

Zygmunt Bauman, II. Dünya Savaşı patlak verene kadar, Polonya-Poznan’da yaşamını sürdürmüştür. Daha sonra Sovyetler Birliği’ne taşındı ve savaşın ardından Varşova Üniversitesi’nde doktorasını yaparak Doçentlik sınavını verdi.

1954’ten itibaren aynı üniversitede Sosyoloji dersleri verdi. 1968 yılında Polonya Komünist Partisi’nden ayrıldı. Aynı yıl, politik nedenlerden dolayı sosyoloji prefesörlük unvanını kaybetti. İsaril’e göç etmek zorunda kaldı. 1971 yılında Bauman, Büyük Britanya’nın çağrısı üzerine, Leeds Üniversitesi’nde yeniden sosyoloji kürsüsüne sahip oldu. 1990’lara kadar orada çalışmalarını sürdürdü.

Zygmunt Bauman, 1980’li yıllardan itibaren, Modernizm ile Totaliterizm arasındaki bağlantılar üzerine hem kuramsal hem de sosyolojik incelemeleriyle öne çıktı. Özellikle Almanya’daki Nasyonalsosyalizm üzerinden Holocaust hakkındaki çözümlemeleri bu bağlamda önemli bir etki yaptı. Böylelikle, Modernizme içkin kavram ve kategorilerin Totaliterlikle doğrudan ya da dolaylı ilişkileri derinlikli olarak ve disiplinlerarası bir yöntemle ortaya konulmuş olundu.

Bauman, aynı zamanda postmodernizm hakkındaki çalışmalarıyla da önemli bir yer tutmaktadır. Siyasal, etik ya da genel olarak kuramsal düzlemde postmodernizmin değerlendirilmesini yapmış ve açık anlaşılır fakat derinlikli de olan metinleriyle postmodernizmin ne olup olmadığını, ne tür olanaklar sağladığını göstermeye ve netleştirmeye çalışmıştır.

1989 yılında Amalfi Ödülünü ve 1998 yılında Theodor Adorno Ödülünü almıştır.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s