Komünist Nazım Hikmet ile Faşist Peyami Safa arasındaki büyük kavga

peyamisafa-nazimhikmet

Dostoyevski Yeraltından Notlar’da, “Bir damla da olsa mürekkep yalamış adamların arasındaki husumet kan davasından bile daha korkunçtur.” demektedir.

Bunun Türk edebiyatında en çarpıcı örneği bugün 115’inci doğum günü olan sevdalımız komünist şair Nazım Hikmet ile yaşadığı dönemde Nazizmin yükselişi nedeniyle Faşizmden etkilenen Peyami Safa  arasında yaşanan dizelerdeki kanlı bıçaklı kavgada görmekteyiz.

Bu kavgada Nazım Hikmet, Peyami Safa’ya, Bir Provokatör Üstüne Hiciv Denemeleri adlı şiirinde şöyle seslenmektedir:

“Bir düşün oğlum,
bir düşün ey yetimi Safa
bir düşün ki, son defa
anlayabilesin:
Sen bu kavgada
bir nokta bile değil,
bir küçük, eğri virgül,
bir zavallı vesilesin!..
Ben kızabilir miyim sana?
Sen de bilirsin ki, benim adetim değildir
bir posta tatarına
bir emir kuluna sövmek,
efendisine kızıp
uşağını dövmek!”

Peyami Safa ise ağır bir üslupla Nazım Hikmet’e kinini, “Cingöz Recai’den Nazım Hikmet’e” adlı yergideki satırlarla dökmektedir:

…..

“gel bakayım fidam boylum, asilzadem, güzel paşam

moda burniyle süreyya paşa locası arasına her akşam
maviş gözlerini süze süze mekik dokuyan
kadıköy’ün kübik salonlarında şiir okuyan
moda şair, kübik şair, kübiklerin kübiği
cevizliğin, kuşdilinin, mühürdarın bolşeviği!

….

gel bakayım seninle bir konuşayım
sencileyin bir coşayım.
bre.. toprak altında yatan
namık kemal’e safa’ya çatan
bre tümen tümen kıtır bom
bre tümen tümen palavra,
bre işçiye yalan
ölüye iftira atan
sağı sola katan
bre kaltaban
bre türk düşmanı, bre vatan
haini şarlatan!”
Kavga o kadar şiddetlidir ki, vatan hainliğinden, masonluk suçlamalarına uzanır. Nazım Hikmet, Yedigün dergisine verdiği röportajda, “Küçük burjuva münevveri’ diye nitelendirdiği Peyami Safa’ya şöyle yüklenir: “Herhangi bir fikre taassupla bağlanmanın, insanı bir sürü adamı haline soktuğunu söyleyen bu tip, mesela masonluk fikrine ve idealine kör bir taassup ve müthiş bir imanla bağlanmıştı ve bu bağlanışta o kadar ileri varmıştı ki bir mason locasına girebilmek için üç defa eşik aşındırıp üç defa reddedilmeyi bile göze almıştı.” şeklinde Peyami Safa’ya yüklenmektedir.

Peyami Safa ise “Biraz Aydınlık ” başlığıyla yayınladığı yazılarda, Nazım Hikmet’i jurnalcilikle suçlamaktadır:

“…Hem bizim Hazım’ın bir tek jurnalcisi vardır ki o da kendisidir. Kellesine geçirdiği işçi takkesi, sırtına vurduğu ceket, düğmeleri çözük mintanından dışarı fırlayan isyankar kıllar, ütüsüz pantolonu ve yıkık omuzla ve ayrık bacakla kendisine yedi kat yerin dibindeki maden ocaklarından açık havaya henüz çıkmış bir işçi edasını vererek tıkız ve gergin karınlı burjuvaların üstüne hamle eder gibi varda kosta yürüyüşü hep bir ağızdan ‘bu delikanlı bolşeviktir bakınız, bakınız’ diye avazları çıktığı kadar bağırıyorlar.”

Oysa iki aydın arasında bu kavgadan önce derin bir dostluk vardır. Hatta bu dostluk Türk edebiyatının en güçlü yazınlarından Dokuzuncu Hariciye Koğuşu’nu çıkarır.

Aziz Nesin’in Kalem Notlarında yazdığına göre ortaya çıkar. Romanı Peyami Safa, Nazım Hikmet’in ısrarıyla bitirir sonra da  Nâzım Hikmet’e duyduğu minneti, romanı ona ithaf ederek ödemeye çalışır. Hatta Peyami Safa yine Aziz Nesin’den alıntıyla, “Nâzım Hikmet, Moskova’dan döndükten sonra, Aley Köşkünde onu kürsüye çıkarıp:- Gelmiş geçmiş Türk şairlerinin en büyüğü! diye halka tanıtan Peyami’dir.” demektedir.

Bu yakın dostluk, iki tarafla da arkadaşlık kuran Zekeriya Sertel’in Hatırladıklarım adlı otobiyografisinde anlattığına göre, Nazım Hikmet’in Peyami Safa’yı komünist fikirler konusunda ikna etmeye çalıştıkça Peyami Safa’nın daha fazla ırkçı düşüncelere yaklaşmasından ileri gelmektedir. Zekeriya Sertel, Peyami Safa’nın, Nazım Hikmet’i kıskandığını, fesat bir karaktere sahip olduğunu ve esrar gibi kötü alışkanlıkları bulunduğunu iddia etmektedir.

Peyami Safa’yla, Nazım Hikmet dostluğuna tanıklık eden Sabiha Sertel ise Roman gibi adlı otobiyografi özelliğini taşıyan eserinde, Peyami Safa’nın 1930’larda yükselen Nazizm ve Faşist fikirlerin etkisiyle kendilerinden uzaklaştığını ifade etmektedir.

 

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s